| |
<<… Tụi Tôi Chợt Nghe Mấy Người Lớn Vừa Ăn Mì Vừa Nói Với Nhau: “Xe
Này Bán Mì Thất Nghiệp, Thiệt Rẻ Vậy Mà Ăn Cũng Được Quá Chớ!”. Từ Đó,
Đám Nhóc Cảm Thấy Khoái Khoái Cái Từ ‘Thất Nghiệp’ Nên Khi Nói Chuyện
Thì Xài Luôn, Coi Như Tên Mới Cho Xe Mì Bình Dân Ở Đầu Đường Trần Khắc
Chân, Như: “Ê Có Tiền Hông Mày, Đi Ăn Mì Thất Nghiệp Đi!”>>
1.
Tình cờ đọc bài NHỮNG CHIẾC XE MÌ CỦA QUÁ KHỨ… của Đỗ Duy Ngọc đã đăng
trên ‘Chợ Lớn xưa&nay’ được Việt Luận Viet’s Herald post lại, tôi
thích nhất đoạn nhắc đến những xe mì lưu động: “… Ông chủ xe thường là
tuổi trung niên, mặc cái áo thun ba lỗ, vai vắt khăn. Bên cạnh thường
có những đứa bé cầm hai thanh tre đã lên nước nâu bóng gõ theo nhịp
điệu muôn đời không đổi ‘sực… tắc, sực… tắc’. Tiếng gõ vang một góc
đường, một con hẻm giữa đêm gợi cho ta thèm một bát mì nghi ngút giữa
đêm, giúp cho người đi chơi khuya về có bát mì ngon, giúp kẻ lỡ đường
với số tiền ít ỏi qua cơn đói, bởi những xe mì lưu động này bán giá
rất bình dân…”.
Nhắc chuyện hồi xa xưa ăn “mì giá bình dân” ngoài đường phố Sài Gòn
như trên, tôi nhớ ngay đến thời đầu thập niên 60 tôi chỉ là cậu nhóc
12-13 tuổi, học lớp đệ lục, đệ ngũ gì đó, run rủi khi nhà ba má tôi ở
khu Tân Định, ngay ngã năm gồm các con đường: Trần Quang Khải (2 đoạn)
– Trần Văn Thạch – Nguyễn Phi Khanh và Trần Khắc Chân, tôi và mấy đứa
hàng xóm do hay rong chơi gần nhà đã khám phá ra ở đầu đường Trần Khắc
Chân – ngay trước phòng nha của vợ chồng bà nha sĩ tên Hạnh mà ông
chồng là nha sĩ nhà binh tên Định đã làm cho tôi chiếc răng trám đầu
tiên trong đời - từ lâu có một xe mì bình dân, cứ sáng sáng ra đậu
bán trên vỉa hè…
Rồi một hôm, ở cái bàn nhỏ được xe mì bày ra cùng với mấy cái ghế lùn
cho khách ngồi ăn, tụi tôi chợt nghe mấy người lớn vừa ăn mì vừa nói
với nhau: “Xe này bán mì thất nghiệp, giá bình dân thiệt rẻ vậy mà ăn
cũng được quá chớ!”. Từ đó, do đám nhóc tụi tôi đều cảm thấy khoái
khoái cái từ ‘thất nghiệp’ nên khi nói chuyện với nhau thì xài luôn từ
này, coi như tên mới cho xe mì bình dân ở đầu đường Trần Khắc Chân,
như: “Ê có tiền hông mày, đi ăn mì thất nghiệp đi!”, hay “Giờ này xe
mì thất nghiệp dọn ra rồi đó!”…
Tôi nhớ là, có một điều rất dễ nhận ra là, như mấy xe mì cũng lưu động
nhưng thuộc hạng sang, mì của họ luôn ngon nên giá mắc thì thường nấu
mì với mì vắt thành khoanh nhỏ, tròn như hột vịt, còn xe mì thất
nghiệp ở Tân Định này thì chỉ dùng mì tươi, được kéo thành sợi dài, bỏ
vào thau nhôm thành đống và chú bán mì dùng bàn tay bốc từng nắm bỏ
vào tô, nếu ‘lố’ thì chú ngừng bốc, bứt ngang cộng mì để thêm/bớt mì
vào tô. Nước lèo thì hơi đục nhưng cũng khá ngọt, chắc do xe mì dùng
khá nhiều bột ngọt…Nhưng ngoài chất lỏng là nước lèo ra, tô mì không
có thịt thà gì ráo ngoài 1-2 miếng củ cải trắng đã nhừ nát hay giỏi
lắm là ở đáy tô có được 1-2 con tôm khô nhỏ xíu. Và phải nói người ăn
may mắn lắm mới được một miếng da heo lớn bằng đốt ngón tay! Riêng tôi
thì thời đó không hiểu sao lại rất thích nhấm nháp da heo nên khi đã
tới xe này ăn mì khá lâu rồi và có vẻ chú bán mì đã quen mặt rồi, tôi
thường thỏ thẻ lên tiếng khi chú múc nước lèo vô tô: “Chú ơi, chú cho
con miếng da heo nghe chú.”. Và con nít muôn đời đều có tánh ham ăn,
mà hể ham ăn thì có thể ích kỹ chút xíu - chút xíu thôi. Đó là tôi đã
cố gắng xin miếng da heo với giọng thiệt nhỏ, để thằng hàng xóm đi
theo đang ngồi kia khỏi nghe được, chớ nó nghe được rồi thấy tôi được
cho miếng ăn, nó cũng bắt chước xin thì tới đây… kẹt cho tôi, khó cho
tôi lắm một khi (chắc chắn là) tôi còn tiếp tục lên tiếng xin miếng da
heo mỗi khi ra ăn mì thất nghiệp mà!
2.
Thời gian dửng dưng trôi. Ra trường, đi làm báo, đi dạy học, đi lính,
đi học tập cải tạo…, cuộc sống tôi dần hồi trôi nổi theo bao thăng
trầm lên-voi-xuống-chó. Khi thành đạt khi lụn bại, khi dư dả khi nghèo
thiếu…, đã vài chặng thời gian không may mắn hay ho gì, như: bị cho
nghỉ việc hay chỗ làm giải thể nên mất việc làm - tức thất nghiệp thật
sự! Mà thất nghiệp thì dù ngắn hạn hay dài hạn tôi cũng đều bị rơi vào
khó khăn, thiếu thốn nên do những lúc đi kiếm việc làm, đi gặp bạn bè
chia xẽ cơ hội tìm việc…, tôi hay rong rủi ngoài đường, hay cơm hàng
cháo chợ.
Nhất là thời sau 30 tháng 4, học tập cải tạo về là thất nghiệp hay khi
có việc rồi thì cũng chỉ là công nhân viên quèn, lương thấp (nhân viên
soát vé rạp chiếu bóng) và khi đạp xe đi kiếm cơm hàng cháo chợ để
kiếm gì đó bỏ bụng, tôi thường ghé mấy chỗ quen bên Phú Nhuận và Gò
Vấp, là: cháo huyết, canh bún và bún riêu – toàn những món bình dân,
giá rẻ nhưng dễ no bụng, thường dành cho người lao động nghèo hay đám
sinh viên, học sinh nghèo cùng dân lang thang, ăn xin. Cần nói thêm là
dân nghèo muốn ăn giá rẻ thì cháo huyết chỉ được ăn cháo với huyết heo
thôi, không được gọi cháo lòng heo với tim, gan, dồi, cuốn họng, lá
mía, ruột non; còn bún riêu thì chỉ tô bún nước lèo có chút riêu làm
bằng lòng trắng trứng cùng vài miếng đậu hủ thôi, không được gọi tô
bún có mấy thứ cao cấp như chả lụa, giò heo, trứng cút (giống như bún
bò).
Và chính trong những khi rày rạc bụi đời ấy, tôi càng nhớ những tô mì
thất nghiệp thời niên thiếu rồi chợt hiểu ra lý do nào đã khiến hồi
xưa tên nhóc tôi cùng mấy đứa hàng xóm khi tình cờ nghe được mấy anh
lớn nói với nhau đã thích ngay cái từ ‘mì thất nghiệp’. Thì đã rõ là
hồi đó, ở thời điểm lần đầu tiên nghe được từ ‘thất nghiệp’, tụi tôi
đang còn nhỏ, còn đang được cha mẹ nuôi ăn học chớ đã vào đời, đã đi
làm đâu để có thể biết đến chuyện thất nghiệp. Phải chờ đến sau này,
như đã nói ở trên là khi đã trưởng thành, đã ít nhiều bầm dập bởi bươn
chải trong cuộc sống, tôi mới ngộ ra là khi đến với bọn nhóc tụi tôi
hồi đó, cái từ ‘thất nghiệp’ - nằm trong cái tên ‘mì thất nghiệp’
-không chỉ nêu rõ tính chất bình dân, nhất định là rẻ tiền của một món
ăn đường phố quen thuộc đối với tụi tôi tức bọn con nít
không-làm-ra-tiền nhưng lúc nào cũng thích rong chơi ngoài đường, cái
từ không hề có trong môn văn tại lớp học trong trường mà chỉ có ngoài
đường phố này còn lấy hết cảm tình của tụi nhóc tôi bởi cái âm hưởng
nghe rất bụi đời, rất thân thương, tội nghiệp...
Phạm Nga
|
|
